Feodal sistemdeki nispeten basit üretim ilişkilerinin ihtiyacı olarak binlerce yıl benzer formlarda varlığını sürdüren devlet, küresel ticaretin ve serbest piyasa esaslı üretim ilişkilerinin egemen olmaya başladığı ilk aşamalarında kaçınılmaz olarak doğal sancılarını yaşamaya başlamıştı.

Aslında sermayenin doğasındaki serbest gelişme ve rekabetçilik gereğine uygun olarak yaşanan ilk aşamalar, karşılaşılan yerel ve küresel dirençler ve engellemeler nedeni ile kesintilere uğramıştır. Bu olağan dışı süreçler devletin hareketli bir varlık olarak iradi ve gayri iradi reflekslerine neden olmuştur. Erki ellerinde bulunduranlar kendilerine devredilen görevlerini, kuruluş sözleşmesine ve bu sözleşmeye uygun olarak eksiksiz yerine getirememişlerdir. Bireyler kuruluş sözleşmesine aykırı olarak ortaya çıkan korkunç Leviathan karşısında memnuniyetsizliklerini dile getirmeye başlamışlardır.

20. yüzyılın ilk yarısında iki savaşa tanık olan Avrupa, sonraki ikinci yarıda birlik süreci ile barışın garantisi oldu. Yer Kürenin başka hiçbir yerinde benzeri olmayan bir birlik isteği ve entegrasyon hareketi gerçekleştirildi. (Stark, 2007:1)

Sosyal Piyasa Ekonomisi ve Sosyal Refah Devleti

Özellikle uygulama kökenleri gelişen sanayi debrimleri ve işçi hareketleri karşısında İngiltere ve Fransa ortaya çıkan aşırı yoksullaşan işçi sınıfı hareketlerinin yıkıcı sonuçlarını önceden bertaraf edecek önlemler almaya başlayan Bismarck döneminde yatmaktadır.

Özel mülkiyetin ve üretim araçlarının çok az bir varlıklı kesimin elinde birikmesinden karşılığında çalışan kesimlerin aşırı yoksullaşması hem üretim sürecinin sağlıklı gelişimini engellemekte hem de sosyal sıkıntılar yaratmaktaydı.

Bu çerçevede alınan erken önlemler yeni bu günkü mali ana yasaların sosyal sözleşmeci temelleri, üretim sürecinin sosyal güvencelerine dair çalışanların korunmasına yönelik önlemler 19. Yüzyılın sonlarında Almanya da alınmaya başlanmıştı. Bu önlemler nedeni ile olmalı ki Almanya sert çatışmalar yaşamadan Prusya Tipi barışçıl geçiş süreci ile kapitalist aşamaya geçmiş ve hızlı ilerlemeler kaydetmiştir.

Bu en önemli Avrupa uygulaması aslında birçok teorinin sosyal barış ve sosyal düzen ayaklarının oluşturulmasında temel kaynak olmuştur.

Aşırı tahrib edici tekelleşmeye kartelleşmeye karşı alınan anti-kartel politikaları gereği olan önlemler ve piyasanın mümkün olduğunca “serbest” olması yaklaşımı bugün bir yandan Avrupa Mahkemelerinin diğer yandan bileşenleri olan ülkelerin yerel konularının başında gelmektedir.